Stefna Rauða kross Íslands til 2020

NEYÐARAÐSTOÐ VEGNA ÁFALLA OG HAMFARA
Rauði krossinn var stofnaður til að bregðast við neyð og er það stærsta verkefni hreyfingarinnar. Rauði krossinn hefur mikla reynslu af því að bregðast skjótt við skyndilegri neyð með aðstoð við þolendur hamfara og áfalla bæði innanlands og á alþjóðavettvangi. Brugðist er við með fárframlögum en þó fyrst og fremst með mannafla.

Neyðaraðstoð innanlands
Rauði krossinn leggur ríka áherslu á viðbrögð og viðbúnað við tímabundinni neyð. Rauði krossinn tryggir öflugar neyðarvarnir og neyðaraðstoð á Íslandi og er mikilvægur hlekkur í almannavörnum landsins. Jafnframt tekur félagið virkan þátt í skipulagningu og framkvæmd sálræns stuðnings hérlendis. Viðbragðsgetan byggir á neti deilda og vel þjálfuðum sjálfboðaliðum um land allt.

• Félagið sinnir fjöldahjálp og félagslegu hjálparstarfi samkvæmt samningi við Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Í því skyni þjálfar félagið fjöldahjálparstjóra og aðra sjálfboðaliða.
• Samningar eru í gildi um verkefni félagsins innan almannavarna bæði fyrir landið í heild og hvert umdæmi almannavarna. Deildir félagsins gera héraðssamninga við lögreglustjóra á hverjum stað og koma að því að skipuleggja sálrænan stuðning.
• Félagið leggur áherslu á gott samstarf við aðra aðila sem sinna almannavörnum.
• Hjálparsími Rauða krossins er upplýsingasími á neyðartímum.
• Félagið nýtir neyðarvarnarskipulag sitt þegar veitt er neyðaraðstoð sem fellur utan almannavarnaskipulags. Skýrar reglur liggja fyrir um slíka aðstoð.
• Félagið sinnir sjúkraflutningum samkvæmt samningum við stjórnvöld. Forsendur fyrir því að Rauði krossinn sinni þessu verkefni eru að gæði og öryggi þjónustunnar séu tryggð og greiðslur komi fyrir.
• Viðbúnaður er ætíð fyrir hendi s.s. með uppfærðum áætlunum, árlegri fræðslu og æfingum. tilskildum búnaði, skoðun fjöldahjálparstöðva og mannafla.

Að efla getu til að takast á við áföll
Mikilvægt verkefni Rauða krossins er að efla einstaklinga og samfélög til að takast á við skyndileg áföll. Skipulag og þjálfun sjálfboðaliða er þar mikilvægur þáttur.

• Félagið er framsækið og leiðandi í skyndihjálp og sálrænum stuðningi. Virkir sjálfboðaliðar fara reglulega á námskeið í skyndihjálp og sálrænum stuðningi.
• Fræðsluefni í skyndihjálp tekur mið af alþjóðlegum leiðbeiningum um skyndihjálp frá Alþjóðasambandi Rauða krossins og Rauða hálfmánans hverju sinni og skyndihjálparnámskeið félagsins eru fjölbreytt og aðgengileg.
• Félagið vinnur með skólayfirvöldum, fyrirtækjum og stofnunum að skyndihjálparfræðslu og almenningur er minntur á mikilvægi þess að kunna skyndihjálp.

Alþjóðleg neyðaraðstoð.
Neyðaraðstoð er eitt meginhlutverka Rauða krossins. Grasrótaruppbygging hreyfingarinnar í hverju landi gerir sjálfboðaliðum Rauða krossins og Rauða hálfmánans kleift að bregðast hratt við neyð. Loftslagsbreytingar munu á næstu árum stuðla að fleiri og skaðlegri náttúruhamförum sem bitna ekki síst á fátækum löndum. Samkvæmt Genfarsamningunum gegnir Rauða kross hreyfingin sérstöku hlutverki sem óháður aðili á átaka- og spennusvæðum. Á erlendum vettvangi eru sendifulltrúar Rauða kross Íslands mikils metnir.

• Félagið veitir alþjóðlega neyðaraðstoð í nánu samráði við alþjóðastofnanir Rauða krossins. Félagið veitir aðstoðina í samvinnu við landsfélagið í skaðalandinu, eitt sér eða í samvinnu við önnur landsfélög.
• Félagið á nána samvinnu við önnur Rauða kross félög um þátttöku í alþjóðlegri neyðaraðstoð.
• Sérstök áhersla er lögð á neyðaraðstoð í löndum þar sem félagið styður langtímaverkefni í hjálparstarfi eða framlag þess hefur veruleg áhrif.
• Deildir félagsins renna styrkum stoðum undir alþjóðlegt hjálparstarf Rauða krossins með stuðningi við neyðarviðbrögð vegna hamfara erlendis og með því að auka þekkingu og áhuga í nærsamfélaginu á alþjóðlegu hjálparstarfi.

MANNÚÐ OG FÉLAGSLEGT ÖRYGGI
Rauða krossinum er annt um þá sem eru félagslega berskjaldaðir, starfar með þeim og fyrir þá. Sú sérstaða félagsins þarf að vera öllum ljós. Rauði krossinn vinnur að því að efla samstarf við aðrar hjálparstofnanir og stjórnvöld með það að markmiði að þeir sem höllum fæti standa fái sem bestan stuðning.

Félagslegt öryggi
Rauði krossinn vinnur markvisst að því að auka félagslegt öryggi berskjaldaðra út frá grundvallarhugsjónum hreyfingarinnar. Félagið fylgist reglulega með hvaða samfélagshópar eru berskjaldaðir.

• Félagið beinir kröftum sínum að hópum berskjaldaðra á hverjum tíma og vekur athygli á stöðu þeirra. Deildir gera þarfagreiningu í nærsamfélagi sínu og haga starfi sínu í samræmi við niðurstöður.
• Félagið vinnur gegn því að fólk verði berskjaldað með fræðslu og fjölbreyttum verkefnum. Verkefni eru skipulögð með það að markmiði að þeir sem höllum fæti standa séu virkir þátttakendur.
• Hjálparsími Rauða krossins er starfræktur til að veita einstaklingum aðstoð á erfiðum tímum.

Málsvarastarf
Mikilvægur þáttur í starfi Rauða krossins er að tala máli mannúðar. Genfarsamningarnir eru þar grundvallaratriði sem Rauða krossinum ber að fylgja eftir gagnvart íslenskum stjórnvöldum. Rauði krossinn vinnur einnig að því að draga úr fordómum með fræðslu og virkri umræðu.

• Félagið er leiðandi í umræðum um hjálparstarf og mannúðarmál. Áhersla er lögð á sérstöðu og styrkleika félagsins og virkt málsvarastarf sem felst í því að efla hópa og einstaklinga í að vera eigin málsvarar.
• Markvisst er unnið að því að fræða um Genfarsamningana.
• Stjórnvöld eru minnt á skyldur sínar samkvæmt Genfarsamningunum, þau hvött til að fylgja þeim og beita sér fyrir að þeir ásamt öðrum mannúðarlögum séu virtir á alþjóðavettvangi.
• Forvarnir gegn fordómum eru öflugar, sérstaklega meðal ungmenna.

Langtímaverkefni í alþjóðlegu hjálparstarfi
Meginverkefni Rauða krossins á alþjóðavettvangi miða að því að styðja til sjálfshjálpar fólk sem býr við örbirgð. Sérstök áhersla er lögð á að vinna gegn sjúkdómum, s.s. alnæmi, og milda aflleiðingar stríðsátaka, einkum gagnvart börnum og ungmennum. Rauði krossinn leggur einnig mikla áherslu á að draga úr óæskilegum afleiðingum loftslagsbreytinga.

• Félagið aðstoðar alnæmissjúka og fjölskyldur þeirra, fólk sem þjáist vegna átaka eða skyndilegra hamfara og þolendur mansals.
• Áhersla er lögð á að sinna fólki á „gleymdum svæðum“.
• Jafnrétti kynjanna er forsenda fyrir árangursríku hjálparstarfi.
• Deildir félagsins styðja afmörkuð verkefni þess í alþjóðlegu hjálparstarfi og auka þekkingu á þeim í nærsamfélaginu.
• Félagið beitir sér fyrir öflugu samstarfi landsfélaga Rauða krossins og Rauða hálfmánans og leggur áherslu á uppbyggingu þeirra.

ÖFLUGT OG VEL STARFANDI RAUÐAKROSSFÉLAG
Rauði kross Íslands er eitt félag og starfar sem ein heild. Styrkur félagsins byggir á að eining ríki um markmið og verkefni þess. Jafnrétti er haft að leiðarljósi í öllu starfi Rauða krossins. Lögð er áhersla á skilvirkni og vinnulag sem tekur mið af tekjum félagsins. Endurskoða þarf starfsemina reglulega þannig að styrkleikar Rauða krossins nýtist sem best

Mannauður
Árangur Rauða krossins byggir á hæfum og vel þjálfuðum sjálfboðaliðum og starfsfólki sem starfar eftir leiðarljósi og siðareglum félagsins. Sjálfboðaliðar á öllum aldri og úr mismunandi samfélagshópum eru lykillinn að árangri Rauða krossins.

• Sjálfboðaliðar sinna meginhluta verkefna félagsins.
• Fjölbreyttar leiðir eru farnar til að afla og nýta krafta sjálfboðaliða. Allir sjálfboðaliðar fá verklýsingu og skýr markmið þeirra verkefna sem þeir sinna.
• Ungt fólk er mikilvægt í stari félagsins.
• Sjálfboðaliðar og starfsfólk félagsins fær fræðslu um Genfarsamningana.
• Starfsmannastefna er samræmd og nær til alls starfsfólks félagsins.

Skipulag
Rauði krossinn er öflugt félag sem byggir á störfum sjálfboðaliða um allt land með stuðningi starfsfólks. Skipulag Rauða krossins miðast við að starf félagsins nýtist sem best þeim sem eru berskjaldaðir. Hlutverk lykilaðila er skilgreint með ábyrgðarlýsingum og skipuriti.

• Félagið vandar áætlanagerð og undirbúning verkefna, eftirfylgni og skýrslugerð.
• Verkefni félagsins eru skilgreind með tímaramma og mælanlegum markmiðum.
• Eftirlit með fjárreiðum félagsins er öflugt.
• Félagið kemur að verkefnum á upphafsstigi þeirra og dregur sig út þegar þörf fyrir þau, hefur verið viðurkennd eða er ekki lengur fyrir hendi.

Alþjóðlegt samstarf
Rauði kross Íslands tekur þátt í alþjóðlegu samstarfi á vettvangi Alþjóðahreyfi¬ngarinnar. Rauði krossinn leggur áherslu á mikilvægi Alþjóðasambands Rauða krossins sem samhæfingaraðila en sinnir einnig alþjóðlegu hjálparstarfi beint.

• Félagið tekur þátt í samráði á vettvangi Alþjóða Rauða krossins og Rauða hálfmánans og leggur þar áherslu á mikilvægi hlutleysis, óhlutdrægni og sjálfstæðis í hjálparstarfi hreyfingarinnar.
• Félagið ræktar sérstaklega samband og samstarf við önnur norræn Rauða kross félög.
• Alþjóðastarf er fært nær sjálfboðaliðum í deildum félagsins með því að því að deildir eiga kost á að styðja, fræðast um og fylgjast með einstökum verkefnum félagsins erlendis.
• Vinadeildasamstarf byggir á gagnkvæmum samskiptum deilda félagsins við deildir í öðrum löndum.

Fjáröflun og meðferð fjármagns
Rauði kross Íslands leggur aukna áherslu á eigin fjáröflun og að sjálfboðaliðar séu virkir í því starfi. Á hverjum tíma þarf að velja verkefni í samræmi við stefnu, starfshætti og fjármagn Rauða krossins.

• Félagið setur sér stefnu og mótar samræmt verklag við fjáröflun. Greint er á milli fjáröflunar- og kynningarverkefna.
• Leitað er eftir stuðningi almennings með reglubundnum hætti og vegna skyndilegrar neyðar.
• Styrkir til verkefna eru m. a sóttir í alþjóðlega sjóði.
• Félagið vinnur með stjórnvöldum að fjármögnun alþjóðlegs hjálparstarfs með rammasamkomulagi þar að lútandi.
• Frá og með árinu 2014 er rekstur félagsins án halla.
• Áhætta við vörslu og ráðstöfun fjármuna félagsins er lágmörkuð.
• Félagið á varasjóð til að bregðast við áföllum og til að nota ef grundvöllur tekna þess breytist verulega.

Sýnileiki
Mikilvægt er að almenningur og stjórnvöld viti fyrir hvað Rauði krossinn stendur. Öflugasta kynningin er fólgin í orðspori og árangri af verkefnum félagsins og framgöngu sjálfboðaliða Rauða krossins og starfsfólks.

• Sjálfboðaliðar og starfsmenn bera merki félagsins við störf sín fyrir félagið.
• Allt kynningarefni hefur samræmt útlit og fylgir reglum um notkun á merki félagsins.
• Félagið kynnir bæði innanlands- og alþjóðaverkefni sín í fjölmiðlum og á samskiptavefjum. Lögð er áhersla á að nýta veraldarvefinn sem kynningartæki með fréttum og auglýsingum.

ORÐSKÝRINGAR