„Grundvallar” græn spor Rauða krossins

Minnkun myndun úrgangs:
•    Nota upplýsingatæknina á markvissari hátt. Draga úr útprentun/ljósritun gagna í daglegu starfi s.s fyrir fundi og námskeið  – í flestum tilfellum er nægilegt að senda tímanlega gögn í tölvupósti – einnig er hægt að notast við skjávarpa, þar sem þeir eru fyrir hendi eða einfaldlega fartölvuskjái ef því er að skipta. Skýrslur, gögn og annað útgefið efni er hægt að setja á vef Rauða krossins og benda þeim á sem eiga hlut að máli, í stað þess að prenta stór upplög sem óvíst er að verði lesin nema að takmörkuðu leyti. Fyrir þá sem ekki hafa aðgang að tölvu eru viðeigandi gögn prentuð út eins og þörf krefur.

•    Prenta og ljósrita báðum megin á blöð þegar slíkt er hægt. Pappír sem einungis er notaður öðru megin nýtist í minnismiða og krassblöð. Leitast við að prenta drög að bréfum og öðrum texta sem ekki er ætlaður til varðveislu á notuð pappírsblöð.

•    Hætta notkun plastbolla, –hnífapara, -plast/pappadiska í daglegu starfi s.s. á fundum, námskeiðum og ráðstefnum

Auka endurvinnslu:
•    Endurvinna það sem hægt er að endurvinna og skila. Öllum pappír – skrifstofupappír, dagblöðum, tímaritum og pappa, einnig fernum og umbúðim úr sléttum pappa, plastumbúðum, gleri, málmum og gosdrykkjaumbúðum.

•    Safna saman notuðum prenthylkjum (Múlalundur tekur við prenthylkjum til endurvinnslu, einnig prenthylki.is).

•    Tryggja að spilliefnum sé skilað í sérstaka spilliefnagáma – eins og t.d. rafhlöður, lúor- og sparperur, stíflueyðir, klór, hreinsilögur, klósetthreinsir, lím, tipp-ex.

Stunda umhverfisvæn innkaup:
•    Þegar endurnýja þarf ljósritunarvélar, prentara, tölvur og aðrar skrifstofuvélar skipta við fyrirtæki sem hafa metnaðarfull markmið í umhverfismálum og hafa vörur sínar og framleiðsluferli vottuð með viðurkenndum umhverfismerkjum, eins og norræna umhverfismerkinu Svaninum, Bláa englinum, TCO´99, GEEA label, Energy Star eða orkumerki Evrópusambandsins og framleiðsluvottun ISO14001. Sama á við þegar endurnýja þarf kaffivélar, uppþvottavélar, ísskápa, þvottavél o.þ.h..

•    Velja umhverfismerkt prenthylki (fyrir prentara og ljósritunarvélar).

•    Þegar prenta þarf stór upplög af skýrslum, bæklingum, plakötum og bókum skipta við vistvænar prentsmiðjur.

•    Kaupa umhverfismerktan eða umhverfisvænan pappír og umslög. Þetta á bæði við um pappír til notkunar á skrifstofum og eins í útgáfur bæklinga og rita.

•    Kaupa íslensk matvæli ef völ er á, velja lífrænt og Fair trade merktar vörur. Bjóða upp á íslenskt kranavatn í stað aðkeyptra drykkja.

•    Valdar séu vörur sem hafa minni umbúðir með því að kaupa fremur inn í stórum einingum en smáum til að draga úr sóun vegna umbúðanotkunar.

•    Þegar keyptar eru gjafir við hin ýmsu tækifæri innan félagsins má velja í stað efnislegra gjafa óefnislegar og þar með vistvænar gjafir eins og t.d. miða í leikhús, á tónleika, í bíó, í keilu, boð út að borða eða á kaffihús.

•    Þrif og hreinsiefni fyrir snyrtingu og eldhús: Nota örtrefjamoppa og -klúta - það er aðeins í undantekningartilfellum þörf á hreingerningarefni þegar örtrefjaklútar/moppar eru notaðir. Kaupa eingöngu hreinisefni sem eru umhverfisvottuð. Þegar endurnýja þarf handsápur, uppþvottalög, duft í uppþvottavél, salernispappír, eldhúsrúllur, ruslapoka velja umhverfisvottaðar / umhverfisvænar / endurunnar vörur.

Minnka orkunotkun:
•    Slökkva ljós og á tölvum, skjám, ljósritunarvélum, prenturum, kaffivélum og öðrum tækjum utan starfstíma.

•    Nýta dagsbirtu til lýsingar eins og kostur er.

•    Nota sparperur.

•    Fylla ávallt uppþvottavél.

•    Stilla ofnakerfið og hafa hitastilli sem tekur mið af þörfum yfir sólarhringinn (Algengur hiti í húsum hér á landi er 23-25°C, en rannsóknir sýna að 20°C innihiti er kjörhiti, þ.e. með tilliti til loftgæða og líðan íbúa. Hafa ber í huga að hitakostnaður hækkar um 7% ef hiti er hækkaður um eina gráðu (sjá www.orkusetur.is).

Umhverfisvænar samgöngur og fundir:
•    Ganga og hjóla þegar því verður við komið og samnýta bíla. Nota strætó (sláðu inn upphafs- og áfangastað á www.straeto.is og fáðu upplýsingar um bestu leiðina og tímasetningar fyrir þig).

•    Temja sér vistvænan akstur.

•    Drepa á bílnum þegar hann stendur kyrr.

•    Aka ekki á negldum dekkjum að óþörfu og við kaup á nýjum vetrardekkjum er hvatt til þess að kaupa harðkornadekk í stað nagladekkja.

•    Fækka ferðalögum með aukinni notkun fjarfundarbúnaðar.

Bílafloti Rauða krossins

Reikna út og gera yfirlit yfir eldsneytisnotkun og losun koldíoxíðs, CO2 vegna bílaflota Rauða krossins í dag:
 

Setja markmið um að minnka losun heildarkoldíoxíðs, CO2 á ársgrundvelli um ákveðið mörg tonn.

o    í lok árs 2009 losun CO2......tonn
o    í lok árs 2010 losun CO2......tonn
o    í lok árs 2011 losun CO2......tonn osfrv.

Leiðir til að ná þessu markmiði:

1. Við kaup á nýjum bifreiðum huga að sambærilegum bílum en umhverfisvænni – þ.e. sparneytnari og minna mengandi. Huga að bílum með vistvænum orkugjöfum við endurnýjun.
2.  Þar sem einungis 20-30% af notkun sjúkrabíla beinist að neyðarútköllum og þar með hraðakstri - bjóða bílstjórum sjúkrabifreiðanna uppá námskeið í vistakstri (minnkar útblástursmengun um 10-15%, sparar eldsneytiskostnað o.s.frv.).
3. Huga að góðum dekkjum og athugaða reglulega loftþrýsting í þeim (í venjulegum vetrarakstri eru nagladekk ekki endilega öruggari en góð vetrardekk).
4. Útbúa díselbílana með „diesel particulate filter (DPF)” til að minnka svifryksmengun.

Í hverri einingu innan félagsins verði einn ábyrgðarmaður fyrir því að koma á umhverfisstefnu á viðkomandi stað.

(Fyrsta skref í útfærslu grænna skrefa gæti t.d. verið að huga að endurvinnslu, þ.e. að koma sér upp hentugum söfnunarílátum fyrir mismunandi flokka úrgangs og byrja að endurvinna. Það er nýbúið að breyta flokkunarkerfinu hjá Sorpu, þannig að núna má setja allan pappír (nema bylgjupappír) og umbúðir úr sléttum pappa saman. Stærri einingar gætu hugsanlega athugað að fá sér endurvinnslutunnu/græna tunnu. Allur pappír og bylgjupappi má fara beint í tunnuna en fernur, málmar, plast og rafhlöður fara í aðskilda poka í sömu tunnu. Mánaðargjald fyrir hverja tunnu er 990/950 kr. miðað við losun á fjögurra vikna fresti (sjá www.gamar.is / www.gamur.is) Næsta skref: kaupa umhverfismerktan eða umhverfisvænan pappír við næstu innkaup – spyrja í verslun hvaða vörur séu á boðstólnum. Þegar endurnýja þarf hreinisefni, klósetthreinsi, handsápur, uppþvottalög, duft í uppþvottavél, salernispappír, eldhúsrúllur, ruslapoka velja umhverfisvottaðar / umhverfisvænar / endurunnar vörur. Fyrir utan sérverslanir er hægt að fá þessar vörur í flestum verslunum (t.d. Krónunni, Bónus, Nettó eða hjá fyrirtækjum eins og Tandur hf, Besta ehf, Servida ehf...). Þeir sem nota sér ræstingarþjónustu á höfuðborgarsvæðinu gætu hugað að því að skipta við Sólarræstingu ehf, en fyrirtækið hefur fengið leyfi til að nota umhverfismerkið Svaninn fyrir almennar ræstingar á vegum fyrirtækisins. Það þýðir að ræstingarnar eru umhverfishæfar, þær standast gæðakröfur viðskiptavina og eru unnar af vel þjálfuðu starfsfólki osfrv...... )

Mikilvægur þáttur í virkri umhverfisstefnu er þátttaka allra. Til að svo megi verða þarf Rauði krossinn að efla umhverfisvitund allra innan félagsins og áhuga þeirra á mikilvægi umhverfismála með reglulegri fræðslu og þjálfun. Kynning og fræðsla er grunnforsenda árangurs.

•    Fá fyrirlestra/námsefni/kynningarefni frá Landvernd, Umhverfisstofnun, Orkusetri, umhverfisráðuneytinu, Sorpu, Nattúruverndarsamtökum Íslands o.s.frv.

•    Bjóða uppá námskeið hjá „Vistvernd í verki”, eitt fárra verkefna sinnar tegundar, sem hefur hlotið viðurkenningu UNESCO.

•    Hægt er að leita til hina ýmsu fyrirtækja, eins og t.d. Umís ehf. Environice sem er ráðgjafarfyrirtæki á umhverfissviði sem veitir alhliða umhverfisráðgjöf til einstaklinga, fyrirtækja og sveitarfélaga. Fyrirtækið heldur einnig námskeið og fyrirlestra um umhverfismál, auk þess að annast gerð námsefnis sem er sérsniðið að þörfum viðskiptavina.

•    Hafa tengla/kynningarefni um umhverfismál aðgengilegt á vef Rauða krossins.

Árangursmat:

Félagið merkir við þau græn spor sem þegar eru virt og skilar inn stuttri greinagerð á stöðu umhverfismála í dag. Sem hluta af ársskýrslu skila viðkomandi aðilar inn lista/greinagerð þar sem merkt er við þau spor sem bæst hafa við í daglegum rekstri. Gerð er grein fyrir breytingum í ársskýrslu félagsins.

Með því að skrá innkaup, keypta þjónustu, orkunotkun (með aflestri á mælum) osfrv. er hægt að sýna fram á gagnsemi umhverfisstefnu, sjá hvernig miðar við framkvæmd hennar í formi tölulegra upplýsinga og þannig er einnig hægt að mæla þann sparnað sem hlýst af því að draga úr sóun. Til að byrja með væri hægt að einbeita sér að einstaka hlutum og taka þá í nánari skoðun, eins og t.d. pappírsnotkun. Þá er innkeypt magn af pappír (til útprentunar, ljósritunar, minnisblokkir) skráð, t.d. á hálfs árs fresti, ásamt því sem birgðastaða er tekin. Eins og nefnt var hér að ofan varðandi pappírsnotkun er starfsfólk og stjórnarmenn hvattir til þess að stilla ljósritun og útprentun í hóf. Slíkt dregur að sjálfsögðu einnig úr notkun á prentbleki. Því væri skynsamlegt að skrá saman innkaup á pappír og prenthylkjum. 

Umhverfisstarfið ætti að verða að sjálfsögðum þætti í rekstri Rauða krossins. Með því að halda utan um umhverfisstarfið er hægt að sýna fram á í hverju það felst, fylgjast með þróun þess og gera það sýnilegra.

Á hvern hátt skipta ofangreind græn spor máli með tiliti til mengunar, loftslagsbreytinga og ágang á auðlindir og óspillta náttúru?

Til að skilja almennilega samhengið af ávinningi af umhverfisstarfinu hvað mengun, loftslagsbreytingar og ágang á auðlindir og óspillta náttúru varðar er nauðsynlegt að bjóða strax uppá fræðsluefni samhliða kynningu á umhverfisstefnu Rauða krossins. Góð byrjun er bæklingurinn „Skref fyrir skref”, en ritið er gefið út sameiginlega af Umhverfisráðuneyti og Landvernd. Einnig væri gott að benda á upplýsingar af vef Umhverfisstofnunar um umhverfismerki sem eru í boði á Íslandi.

Umhverfisstefna Rauða kross Íslands

Skref fyrir Skref - bæklingur frá umhverfisráðuneytinu