Fjölmenning eða einsleitni og einangrun?

Ágústu Ósk og Gunnlaug Braga, formann og varaformann URKÍ

18. sep. 2010

Grein birt í Morgunblaðinu laugardaginn 18. september 2010

 Í febrúar árið 2008 birtist í blaði þessu grein eftir tvo af þáverandi stjórnarmönnum Ungmennahreyfingar Rauða kross Íslands (URKÍ).

Greinin bar fyrirsögnina "Siðferðisboðskapur óskast" og fjallaði um fordóma Íslendinga gagnvart innflytjendum enda höfðu íslensk nýnasistafélög og rasískir klúbbar þá mikið verið í umræðunni. Nú, tveimur og hálfu ári síðar virðist því miður sem fátt hafi breyst í þessum málum. Á sama tíma og Íslendingar sameinast á bakvið ein hjúskaparlög auk þess að fussa og sveia yfir fordómum lítils hóps nágranna okkar í Færeyjum bendir margt til þess að við eigum nokkuð í land með að uppræta óforsvaranlega og tilefnislausa fordóma hér heima fyrir.

Fordómar gagnvart innflytjendum hafa verið til umræðu undanfarna daga en umræðan opnaðist þegar fréttir bárust af feðgum sem flúðu land. Um var að ræða íslenska ríkisborgara af erlendum uppruna sem yfirgáfu Ísland í lögreglufylgd vegna ofsókna.

Margir spyrja sig, er til einföld lausn á fordómum? Flest vitum við að fordómar stafa af vanþekkingu og oftar en ekki ótta við hið óþekkta. En með því að þekkja rótina, getum við þá ekki unnið bug á vandanum? Jú, það má vera - en til þess þurfum við augljóslega öll að vinna saman því auðvelt er að taka fleiri dæmi um fordóma og mismunun úr íslenskum samtíma.

Í vikunni komu fram hjón í fjölmiðlum og ræddu um fordóma sem maðurinn hefur orðið fyrir, en hann er dökkur á hörund. Þau nefndu meðal annars að fyrirtæki sem auglýsti eftir starfsfólki hafi sagt allar stöður fullmannaðar þegar maðurinn gekk á þeirra fund.

Að sama skapi má í þessu samhengi minnast á nýlega rannsókn sem sýnir að börn af erlendum uppruna verða mun frekar fyrir einelti en önnur börn í íslenskum grunnskólum. Þar kom sérstaklega fram að gert er grín að litarhætti, trúarbrögðum, matarvenjum og fleiru.

Einnig má nefna dæmi frá bæjarfélagi nokkru. Þar bauð Rauði krossinn nú fyrir skemmstu uppá fjölmenningarlegt ungmennastarf. Starfið gekk vel í fyrstu eða allt þar til bornir og barnfæddir Íslendingar fóru að verða fyrir aðkasti af hálfu skólafélaga sinna fyrir að „hanga með útlendingunum" eins og skólafélagar þeirra orðuðu það. Þessi atlaga kippti fótunum undan starfinu.

Þar sem Rauði krossinn stendur vörð um mannréttindi og virðingu einstaklinga getum við ekki annað en að spurt okkur hvernig standi á því að það að lifa saman í sátt og samlyndi reynist okkur svo flókið sem dæmin sanna? Hvað þarf að gerast til að við sjáum samskipti við Íslendinga af erlendu bergi brotna sem forréttindi og hæfileika til að kynnast nýjum og fjölbreyttum menningarheimum?

Umræða, fræðsla og þekkingaröflun eru þrír þættir sem geta komið nauðsynlegri vegferð okkar af stað. Markmiðið er augljóst; að eyða tilhæfulausum fordómum og gera Ísland að ákjósanlegum búsetustað fyrir alla. Íslendingar af erlendum uppruna hafa án efa að geyma fleiri sögur í svipuðum dúr og þær sem nefndar hafa verið hér á undan. Við hvetjum þá aðila til að stíga fram og segja sínar sögur til að halda umræðunni vakandi og hjálpa okkur þannig að ná áðurnefndu markmiði. Jafnframt hvetjum við Íslendinga alla til að ræða þessi mál, inni á heimilum, skólum og á vinnustöðum - hvort kjósum við fjölmenningarlegt samfélag eða áframhaldandi einsleitni og einangrun? Nú skerum við upp herör gegn slíkri fáfræði og fordómum því það er jú okkar allra að standa saman að þessum málum og sýna í eitt skipti fyrir öll að Íslendingar eru víðsýn þjóð sem hvorki líður kynþáttafordóma né annað misrétti.

Í þessari vegferð er gott að hafa hugsjón Rauða krossins í huga. Rauði kross Íslands er hluti af alheimshreyfingu Rauða krossins og Rauða hálfmánans. Hreyfingin telur 97 milljónir félagsmanna og sjálfboðaliða og 300 þúsund starfsmenn sem allir starfa með sama markmið í huga; mannúð. Leiðir okkar til að ná markmiðinu er meðal annars óhlutdrægni, en hreyfingin gerir engan mun á milli manna eftir þjóðerni þeirra, uppruna, trúarbrögðum, kyni, stétt eða stjórnmálaskoðunum.

Á sama tíma er einnig gott fyrir okkur að minnast Genfarsaminganna sem kveða á um líkn án manngreinarálits sem og Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna en hún kveður skýrt á um að öll erum við borin frjáls og jöfn öðrum að virðingu og réttindum.

Með því að gera okkur grein fyrir eigin fordómum vinnum við gegn þeim.

 

Kæri lesandi - vegferðin hefst hjá þér!