Komið var í veg fyrir aðra bylgju dauðsfalla

Pétur Blöndal

28. feb. 2006

Þessi grein birtist í  Morgunblaðinu 26.02.2006. 
PéturBlöndal er blaðamaður.

Rafn Jónsson vann að hjálparstarfi fyrir Rauða krossinn á jarðskjálftasvæðunum
í Kasmír í Pakistan.

Rafn Jónsson vann að hjálparstarfi á skjálftasvæðunum í Pakistan


Um 73 þúsund manns fórust í jarðskjálftunum í Pakistan í haust, en með umfangsmiklu og skilvirku hjálparstarfi hefur tekist að koma í veg fyrir aðra bylgju dauðsfalla vegna slysa, sjúkdóma og vosbúðar, að sögn Rafns Jónssonar, sem tók þátt  í hjálparstarfinu frá ársbyrjun 2006 fram í miðjan febrúar. Hann segir að hjálpin hafi borist fljótt og einnig spilað inn í að veturinn hafi verið mildari en menn eigi að  venjast.

Rafn stýrði þyrlurekstri Alþjóða Rauða krossins í hjálparstarfinu í Pakistan. Hann er flugstjóri hjá Icelandair og hefur áður farið á vegum Rauða krossins til Súdans í september árið 2004, en þá var hann yfir flugrekstrinum.

?Við vorum með átta þyrlur í Abbottabad, sem er rétt suður af skjálftasvæðunum. Við mættum klukkan sjö á morgnana og fyrsta þyrlan var komin á loft klukkan hálfátta.
Hver vél flaug frá sex og upp í 30 ferðir á dag og fór það eftir því hvaðan og hvert þurfti að flytja matvælin. Þegar á leið gátum við einnig gert út frá Muzzafarabad og fjölgað þannig ferðum, en sú borg varð verst úti í skjálftunum. Það má segja að á hverjum degi höfum við flutt allt upp í 220 tonn af byggingarvörum, matvælum
eða fatnaði.?

Fjörutíu flugmenn og flugvirkjar voru í áhöfnum á þyrlunum og um 200 manns unnu að vöruöflun og hleðslu, en vörurnar voru aðallega keyptar frá Pakistan. Áhafnirnar á þyrlunum voru frá sjö löndum og því nokkuð um tungumálaörðugleika. ?Þeir voru gríðarlegir!? segir Rafn og hlær. ?En það bjargaði okkur að við vorum með
Rússa á okkar snærum sem gat talað við rússnesku áhafnirnar.?

Flogið yfir rústir í bænum Harama í Neelum-dal. Á öllu jarðskjálftasvæðinu fórust 73 þúsund manns en tekist hefur að koma í veg fyrir aðra bylgju dauðsfalla.
Rafn vann á því svæði sem varð fyrir mestum áföllum vegna jarðskjálftanna. Byggðirnar frá dalsbotnum og alveg upp á fjallstoppa í 3.000 metra hæð urðu illa úti. ?Ég kom til Pakistans tæpum þremur mánuðum eftir að skjálftarnir urðu og þá gat maður strax séð áhrif hjálparstarfsins,? segir hann. ?Í öllum fjöllum var búið að setja upp tjöld og bárujárnsbyggingar. Það ánægjulega var að árangurinn var mjög sýnilegur. En eyðileggingin blasti alls staðar við. Og í þeirri vinnu sem ég var í gat ég ekki áttað mig á því tilfinningalega tjóni sem menn höfðu orðið fyrir. Aðstöðu
minnar vegna gat ég aðeins áttað mig á eignatjóninu.?

? Kemst fólk í gegnum veturinn?

?Já,? svarar Rafn. ?Gríðarlega mörg hjálparsamtök komu að hjálparstarfinu.

Á sameiginlegum fundi sem flugrekstrardeild Matvælastofnunar Sameinuðu þjóðanna stóð fyrir ásamt flugmönnum Rauða krossins og þeim sem komu að flugrekstri á þessu svæði í Pakistan kom fram að hjálparstarfið hefði haft þau áhrif að ekki hefði orðið önnur bylgja dauðsfalla. ?Það fórust 73 þúsund manns í skjálftunum, en það dóu fáir í kjölfar þeirra vegna slysa, sjúkdóma og vosbúðar vegna þess að hjálparstarfið skilaði sér fljótt og veturinn var mildari
en menn eiga að venjast.?

? Og þú hreifst af fólkinu.

?Já, það var alveg einstaklega indælt, þægilegt, kurteist og þakklátt. Þegar maður var að labba úti á götu sveif á mann ókunnugt fólk og þakkaði manni kærlega fyrir að taka þátt í hjálparstarfinu. Og fólkið situr ekki og bíður eftir hjálpinni, heldur hjálpar sér sjálft. Þetta er harðgert fólk sem býr þarna í fjöllunum og það lætur ekki bugast.?

? Var eitthvað í aðstæðum þess sem kom þér á óvart?

?Það má segja að tvennt hafi komið mér á óvart,? svarar Rafn. ?Það bjuggu ótrúlega margir í steinsteyptum húsum, sem var kannski ástæðan fyrir því hve margir fórust, því þau hrundu frekar en hin húsin. Og uppi í fjöllunum við frekar frumstæðar aðstæður var rafmagn í hverju húsi og í afskekktustu fjallaþorpum töluðu menn í farsíma, þó að þeir væru að öðru leyti ekki mjög nútímavæddir. Annars vil ég segja að mér fannst lifnaðarhættirnir í fjallahéruðunum miklu nútímalegri en ég hafði gert ráð fyrir.? 

Rafn segir að líklega muni því gríðarlega mikla birgðaflugi sem haldið hafi verið úti í Pakistan ljúka að mestu um miðjan mars. ?En þá tekur við stuðningur og uppbyggingarvinna næstu árin.?