Jarðskjálftinn í Pakistan. Flestir enn í tjöldum

Atla Ísleifsson

12. okt. 2006

Ragnheiður Þórisdóttir sendifulltrúi vann í sjö mánuði við hjálparstörf í Balakot í Pakistan. 

Atli Ísleifsson blaðamaður á Blaðinu tók viðtal við Ragnheiði sem birtist í Blaðinu í dag.
Mikil eyðilegging og ömurlegar aðstæður- Skopmyndirnar ollu vandræðum

Á sunnudaginn var eitt ár liðið frá því að mikill jarðskjálfti skók Kasmír-hérað í Pakistan snemma dags þann 8. október. Skjálftinn mældist 7,6 á Richter-kvarða, en talið er að um áttatíu þúsund manns hafi látið lífið af völdum skjálftans og 3,5 milljónir manna misst heimili sín.

„Eyðileggingin var gríðarleg og aðstæðurnar sem fólk bjó við voru ömurlegar," segir Ragnheiður Þórisdóttir hjúkrunarfræðingur, sem kom aftur til Íslands í síðasta mánuði eftir að hafa verið í Pakistan við hjálparstörf í sjö mánuði. Á sunnudaginn var eitt ár liðið frá því að mikill jarðskjálfti skók Kasmír-hérað í Pakistan snemma dags þann 8. október. Skjálftinn mældist 7,6 á Richter-kvarða, en talið er að um áttatíu þúsund manns hafi látið lífið af völdum skjálftans og 3,5 milljónir manna misst heimili sín.

Ragnheiður kom til Balakot á skjálftasvæðunum í janúarmánuði, en þetta var í fyrsta skipti sem hún starfaði á slíku hamfarasvæði. „Ég mætti þremur mánuðum eftir skjálftann, en enn þann dag í dag búa flestir í tjöldum. Á svæðinu eru mjög fátæk fjallaþorp, þar sem fólkið stundar sjálfsþurftarbúskap og sér um sig sjálft."

Ragnheiður segir að hlutverk sitt í hjálparstarfinu hafi verið að koma á fót heilsugæslu í þorpunum. „Við fórum á milli tíu þorpa og ég reikna með að við höfum skoðað milli hundrað og tvö hundruð manns á degi hverjum, en meginhluti þeirra voru konur og börn."

Ár er liðið frá jarðskjálftanum í Pakistan. Enn eru um 400 þúsund heimilislausir.
Kyngreining þjónustunnar

Samfélagið á þessum svæðum er mjög karlmiðað, þar sem karlmenn eru í forsvari og konur fara helst ekki út án þess að vera í fylgd með karlmönnum. Ragnheiður segir að fljótlega hafi komið í ljós nauðsyn þess að sinna heilbrigðisþörfum kvenna sérstaklega þar sem slíkt hafi ekki verið til staðar eða í mjög takmörkuðum mæli.

Þarna tíðkast ekki að karlmenn skoði konur og markmið okkar var að hafa kvenkyns lækna og kvenhjúkrunarfræðinga til að sinna heilbrigðisþörfum kvenna. Við settum því á stofn heilsugæslu fyrir bæði konur og karla, þar sem við buðum sérstaklega upp á læknisþjónustu kvenkyns lækna og kvenhjúkrunarfræðinga sem gátu séð um að efla mæðraeftirlit og ungbarnaeftirlit auk þess að taka meira á vandamálum kvenna í þessum þorpum."

Fjórir íslenskir hjúkrunarfræðingar störfuðu á skjálftasvæðunum í Pakistan, en Ragnheiður var sú eina sem starfaði í Balakot. „Það voru mikil viðbrigði að koma þangað og í raun ekki hægt að lýsa þessu. Maður gerði sér grein fyrir því hvað við höfum það í raun gott hérna á Íslandi," segir Ragnheiður sem segist vel geta hugsað sér að fara aftur til starfa á hamfarasvæðum.

Önnur menning

Ragnheiður segir að mestu viðbrigðin hafi verið að aðlagast menningunni. „Hún er allt öðruvísi, mjög hefðbundin og staða kvenna er mjög veik. Við urðum einnig mjög vel vör við deiluna um dönsku skopmyndirnar af Múhameð spámanni. Mótmælendur mótmæltu fyrir framan tjaldbúðirnar sem við bjuggum í og öll okkar starfsemi var sett í hættu og verulega trufluð vegna birtingar þessara teiknimynda. Við komumst ekki til vinnu í tæpar tvær vikur vegna þessa."
Um fjögur hundruð þúsund manns eru enn heimilislausir af völdum skjálftans. Senn gengur vetur í garð og óttast margir um afdrif hinna heimilislausu þegar veður fer kólnandi. Verði veturinn harður gætu þúsundir manna á skjálftasvæðunum þurft á neyðaraðstoð að halda á ný.

Eftir Atla Ísleifsson