Þröng skilyrði í nýrri reglugerð

20. mars 2018

Rauði krossinn lýsir yfir áhyggjum sínum af gildistöku nýrrar reglugerðar sem þrengir að túlkun á því hvenær sérstakar ástæður eigi við í málum umsækjenda um alþjóðlega vernd og hvenær beri að taka mál sérstaklega viðkvæmra einstaklinga til efnislegrar meðferðar. 

Í greinargerð með frumvarpi er varð að lögum nr. 81/2017, sem tóku gildi í haust, og sett voru vegna umræðu um fyrirhugaða endursendingu á afgönskum feðginum til Þýskalands, var áréttaður sá vilji löggjafans að ávallt skuli taka til efnislegar meðferðar umsóknir um alþjóðlega vernd ef umsækjandi er í sérstaklega viðkvæmri stöðu. Virðist vera sem þeim vilja löggjafans sé nú snúið við með nýrri reglugerð.

Rauði krossinn gerir alvarlega athugasemd við þröng skilyrði sem sett eru fyrir því að taka megi umsókn til efnismeðferðar vegna heilsufarsástæðna. Hingað til hefur verið lagt einstaklingsbundið mat á heilsu umsækjenda og hvaða áhrif endursending hefur á heilsu þeirra, óháð því hvort heilbrigðiskerfi í viðtökuríki er í stakk búið til að veita viðkomandi fullnægjandi meðferð. Reglugerðin tekur hins vegar fram í dæmaskyni að þeir einstaklingar sem geti fallið þarna undir séu umsækjendur sem glíma við mikil og alvarleg veikindi, gerð er krafa um skyndilegan og lífshættulegan sjúkdóm og að meðferð við honum sé aðgengileg hér á landi en ekki í viðtökuríki.

Í kafla reglugerðarinnar sem fjallar um sérviðmið er varðar börn og ungmenni er tekið fram að þau viðmið sem komi fram í reglugerðinni (1. og 3-7. mgr.) eigi jafnframt við um börn. Þannig virðist gert ráð fyrir að börn sem eru haldin sjúkdómi sem ekki nær þeim alvarleikaþröskuldi að teljast skyndilegur og lífshættulegur skuli endursend til viðtökuríkis, jafnvel þó að foreldrar barnsins muni þurfa að greiða fyrir meðferð við sjúkdómnum í viðtökuríki, án þess að frekara mat fari fram á einstaklingsbundnum aðstæðum barnsins.

Rauði krossinn telur að efni nýrrar reglugerðar gangi að miklu leyti gegn almennri túlkun og skýringu á lögum um útlendinga, markmiðum þeirra og athugasemdum í greinargerð með frumvarpi sem varð að núgildandi lögum um útlendinga. Þá fela ákvæði reglugerðarinnar í sér afturför og skerðingu á réttindum umsækjenda um alþjóðlega vernd.

Nánari útlistun á málinu má lesa hér auk greinargerðar sem Rauði krossinn á Íslandi sendi dómsmálaráðuneytinu.