Fara á efnissvæði
3 dagar - Ertu klár?

Ertu klár?

Mikilvægt er að öll heimili á Íslandi geti komist af í að minnsta kosti þrjá daga í hættuástandi.

Hættuástand getur skapast með skömmum fyrirvara, til dæmis vegna rafmagnsleysis, vatnsleysis, óveðurs, eldsvoða eða náttúruvár. Þá er mikilvægt að heimili geti verið sjálfbjarga fyrstu dagana, á meðan viðbragðsaðilar sinna þeim sem mest vantar aðstoð.

3Dagaris Transparent

Viðlagakassi og heimilisáætlun eru hvor sinn þátturinn í undirbúningi en báðir eru þeir mjög mikilvægir.

Hvernig á ég að byrja?

Við mælum með því að þú byrjir á „3 dögum – viðlagakassa“. Í kjölfarið skaltu skoða heimilisáætlunina.

Skjámynd 2025 03 28 093250

3 dagar – Viðlagakassinn

Viðlagakassinn inniheldur helstu nauðsynjar sem þú og fjölskylda þín þurfið til að vera heima í að minnsta kosti 3 daga.

Ekki þarf að geyma alla hlutina í kassanum, en mikilvægt er að þeir séu tiltækir á heimilinu og auðvelt er að finna þá.

Viðlagakassi prentanlegur listi 

Nánar um viðlagakassann

Vatn

Mikilvægt er að eiga nóg af vatni, að lágmarki 3 lítra á mann á dag. Vatn geymist í 1 ár í lofttæmdum umbúðum. Mikilvægt er að fylgjast með vatnsbirgðum og endurnýja þær reglulega. Einnig þarf að huga að vatni t.d. til að geta sturtað niður.

Matur

Huga þarf að mat fyrir alla á heimilinu, bæði fólk og dýr. Dósamatur og þurrmeti með langt geymsluþol, eins og pasta og núðlur, henta vel í rafmagnsleysi. Mikilvægt er að hafa dósaopnara tiltækan.

Ljós

Vasaljós og rafhlöður. Ekki geyma rafhlöðurnar í vasaljósinu, geymdu þær sér og endurnýjaðu reglulega. Einnig er gott að eiga kerti og eldspýtur eða kveikjara. 

Útvarp

Í rafmagnsleysi getur útvarpið orðið okkar besti vinur – bæði til að fylgjast með upplýsingum og til afþreyingar. Því er mikilvægt að eiga útvarp sem er upptrekkjanlegt eða sem gengur fyrir rafhlöðum, og eiga rafhlöður til.

Lyf

Bæði þau sem tekin eru daglega og verkjalyf.

Skyndihjálpartaska

Skyndihjálpartaska er grundvallaratriði í öryggi heimilisins.

Viðlagakassinn

Það sem gott er að eiga

Viðlagakassinn þarf ekki að vera einn eiginlegur kassi. Aðalatriðið er að nauðsynjar séu til á heimilinu og auðvelt sé að finna þær.

Gátlistinn minn

Merktu við það sem er til heima

0 af 14

Leiðbeiningar fyrir búnað

Hafa skal reiðufé til taks þar sem greiðslukort og hraðbankar gætu orðið óvirk. Reiðuféð ætti að duga í a.m.k. þrjá daga.

Prímus, gashella eða grill er gagnlegt í rafmagnsleysi. Mikilvægt er að eiga búnað til að geta hitað mat og þá þarf líka að eiga gas.

Tannburstar, tannkrem, klósettpappír, bleyjur, tíðarvörur, blautklútar, pokar fyrir persónulegt hreinlæti, sápur og sjampó.

Mikilvægt er að eiga til hleðslutæki og að auki hlaðinn hleðslubanka til taks.

Gott er að eiga fjölnota verkfæri og sterkt viðgerðarlímband til að geta brugðist við minni háttar skemmdum, t.d. í óveðri.

Gæludýr þurfa líka mat og vatn og gott er að eiga búr ef rýma þarf heimilið.

Mikilvægt er að passa vel upp á skilríki á borð við vegabréf og ökuskírteini, sem og önnur mikilvæg skjöl.

Mikilvægt er að leyfa börnum að taka þátt í undirbúningnum, þar sem þau hafa sínar eigin þarfir. Gott er að spyrja þau hvað þau myndu vilja taka með sér ef til rýmingar kæmi.

  • Tryggið að dyr og gluggar séu vel lokuð og dragið fyrir. Til að koma í veg fyrir varmatap er mögulegt að verja glugga með teppum eða dýnum.
  • Minnkið umgang um útidyr og fylgist sérstaklega vel með inntaksrýmum og heitavatnsgrindum þar sem þau eru viðkvæmust fyrir kulda.
  • Veljið eitt aðalrými og haldið ykkur mest þar. Gott er að sofa saman í rými þar sem varmi helst betur í litlum rýmum. Nýtið svefnpoka. Gott ráð er að hita vatn og setja í hitapoka eða 2 lítra flöskur og setja undir sæng til að halda á hita.
  • Hafið í huga að rafmagn getur orðið af skornum skammti; fylgist vel með fyrirmælum yfirvalda varðandi notkun rafknúinna hitablásara.
Skjámynd 2025 03 28 121131

Vatnslaust

Heimilisáætlun

Heimilisáætlun útfyllanlegt eyðublað

Af hverju þarf ég heimilisáætlun?

Heimilisáætlun er einföld leið til að skapa ró og draga úr streitu í hættuástandi. Markmiðið er að auka öryggi með því að öll á heimili séu með áætlun um hvernig bregðast skuli við hættuástandi. Slík atvik gætu t.d. verið eldsvoði, rafmagnsleysi eða náttúruvá.

Ræðið saman heima:

  • Hvar er heimilisfólk yfir daginn (vinna, skóli, leikskóli)?
  • Hvernig erum við undirbúin ef samband rofnar tímabundið (t.d. net, sími, rafmagn)?
  • Hvað tökum við með okkur ef rýma þarf heimilið? [sjá listann „Heimilisáætlun útfyllanlegt eyðublað“]
  • Hver á að gera hvað? T.d. hver sækir börn í skóla, hver hugsar um gæludýrin, gengur frá heimilinu og svo framvegis.

Mikilvægt er að öll á heimilinu taki þátt í gerð áætlunarinnar og að hún sé endurskoðuð reglulega.

Heimilisáætlun - upplýsingar

Heimilisfólk fylgir fyrst og fremst leiðbeiningum yfirvalda og þeirri áætlun sem heimilið hefur sett sér.

Það geta komið upp aðstæður þar sem heimilisfólk er á mismunandi stöðum þegar eitthvað gerist, í vinnu, skóla, leikskóla o.s.frv. Ábyrgðaraðilar ákveða hlutverk sín, hver ber ábyrgð á hverju (t.d. hver sækir börn og hver hugar að ættingjum sem þurfa aðstoð). Sumir gegna störfum þar sem ekki er hægt að komast frá og því þarf skipulag að taka mið af því (t.d. kennarar og heilbrigðisstarfsfólk).

Gott er að hafa áætlun um hvar er hægt að gista utan þíns svæðis. Ef það er ekki mögulegt, þá eru fjöldahjálparstöðvar opnaðar í hættuástandi.

  • Hvar hittumst við fyrir utan heimilið, t.d. í eldsvoða?
  • Hvar hittumst við utan hverfis, til dæmis hjá ættingjum, vinum eða fjöldahjálparstöð?
  1. Fylgið leiðbeiningum yfirvalda.
  2. Takið með nauðsynlega hluti svo sem skilríki, lyf og hlý föt. (sjá lista hér)
  3. Gangið frá heimilinu áður en lagt er af stað: Slökkvið á raftækjum, skrúfið fyrir vatn, tryggið að hiti sé á húsinu, athugið matvæli og læsið á eftir ykkur.
  4. Farið á fyrir fram ákveðinn stað.

Mælt er með að undirbúa neyðartösku sem inniheldur nauðsynlega hluti til þess að dvelja utan heimilis, svo sem lyf, fatnað og hreinlætisvörur.

Skólar og leikskólar fylgja sínum viðbragðsáætlunum.

Gott er að vita hver í fjölskyldunni er tengiliður skóla eða leikskóla og hverjir mega sækja barnið.

Haldið kyrru fyrir á öruggum stað og fylgist með fyrirmælum stjórnvalda í fjölmiðlum. Látið vita af staðsetningu ykkar þegar samband næst. Ef rýma þarf fer heimilisfólk á fyrir fram ákveðinn stað ef mögulegt.

Hugið að sérþörfum barna á heimilinu, t.d. bleyjum, þurrmjólk og sérfæði ef ofnæmi.

Gott getur verið að taka með uppáhalds leikföng.

Hafið með fóður og vatn til nokkurra daga. Hugsið fyrir flutningi á gæludýrum (búr).

Í neyðarástandi er mikilvægt að við hjálpumst að þegar það er hægt. Því er gott að eiga neyðarvini. Þeir sem eru líklegastir til að geta hjálpað þér í neyðartilvikum eru nágrannar þínir, vinir og fjölskylda. Gott er að eiga samtal við þá sem standa þér næst og sammælast um að aðstoða hvert annað þegar á reynir.

  • Hafa reiðufé til þriggja daga.
  • Gæta þess að tryggingarmál fjölskyldunnar séu í lagi.
  • Vitið hvar mikilvæg skjöl eru geymd, s.s. vegabréf og ökuskírteini.
  • Undirbúið lista yfir hluti sem eru þér óbætanlegir, annað hvort vegna verðmætis eða tilfinningalegs gildis, svo þú vitir hvað þú vilt taka ef rýma þarf heimilið.

Hafið áætlunina á aðgengilegum stað. Farið yfir hana reglulega og uppfærið ef nauðsynlegt er.

Andlegur undirbúningur

Viðbrögð fólks við áföllum geta verið mismunandi og ráðast m.a. af eðli atburðarins og því hvernig okkur gengur að takast á við aðstæður.

Algeng viðbrögð geta verið:

  • Svefnleysi, höfuðverkur eða vöðvaverkir.
  • Hraður hjartsláttur eða ógleði.
  • Kvíði, reiði, leiði eða samviskubit.
  • Slök einbeiting eða forðun.
  • Dofi eða einangrun.
  • Aukin áfengis- eða lyfjaneysla.

Þetta eru eðlileg viðbrögð við óeðlilegum aðstæðum.

  • Halda daglegri rútínu og gera það sem veitir ánægju.
  • Borða næringaríkan mat, sofa reglulega og hreyfa sig.
  • Þiggja aðstoð og tala við aðra.
  • Leyfa sér að líða stundum illa og syrgja.
  • Ekki bæla niður tilfinningar sem geta komið upp.
  • Forðast að nota áfengi eða lyf til að dempa líðan.
  • Taka eitt skref í einu.

Börn bregðast oft öðruvísi við áföllum en fullorðnir. Líðan þeirra getur sveiflast og breyst hratt – til dæmis úr sorg yfir í leik og gleði.

Algeng viðbrögð barna:

  • Aukin þörf fyrir nánd og umönnun.
  • Aðskilnaðarkvíði.
  • Árásargirni gagnvart umönnunaraðilum eða öðrum börnum.
  • Afturhvarf í ungbarnahegðun (t.d. sjúga þumal, væta rúmið, sofa illa).
  • Sýnið ró og öryggi þar sem börn taka oft mið af líðan fullorðinna.
  • Haldið rútínu eins og hægt er.
  • Veitið nánd og hlustið á börnin.
  • Útskýrið aðstæður á einfaldan og heiðarlegan hátt.
  • Hugið að grunnþörfum (svefni, næringu, vökva).
  • Leyfið leik og gleði.

Rýming

Rýming er þegar fólk þarf að yfirgefa heimili sitt til að tryggja öryggi sitt.

Hvenær er rýmt?

  • þegar yfirvöld gefa fyrirmæli.
  • þegar áframhaldandi dvöl er hættuleg.

Ef boð kemur um rýmingu:

  1. Fylgið leiðbeiningum yfirvalda.
  2. Taka með nauðsynlega hluti s.s. skilríki, lyf og hlý föt (sjá lista hér heimilisáætlun).
  3. Tryggið að áður en heimilið er yfirgefið sé slökkt á öllum raftækjum, hiti sé á húsinu, skrúfað sé fyrir vatn og útidyrahurðir læstar.
  4. Farið á fyrir fram ákveðinn stað.

Hvar fæ ég upplýsingar?

  • Fylgjast með fyrirmælum yfirvalda í fjölmiðlum: Útvarp, internet, sjónvarp.
Vatnsbirgðir

Hversu mikið vatn þarf heimilið?

Áætlaðu að lágmarki 3 lítra á mann á dag. Fyrir þriggja daga viðbúnað eru það 9 lítrar á hvern einstakling.

Reiknaðu þörf heimilisins hér til hliðar. Þetta er einfalt dæmi um hvernig hægt er að gera ráðleggingarnar persónulegri.

Reiknaðu vatnsþörfina

Hversu margir eru á heimilinu?

Fjöldi einstaklinga
4

Lágmark fyrir 3 daga

36 lítrar

4 manns × 3 lítrar × 3 dagar

12 L Á dag
3 Dagar
3 L Á mann á dag

Mundu líka að huga að vatni fyrir gæludýr, hreinlæti og öðrum þörfum heimilisins.

Mikilvæg símanúmer

  • Hjálparsími Rauða krossins – 1717 (ráðgjöf og stuðningur fyrir almenning)
  • Vegagerðin – 1777 (upplýsingar um færð og vegalokanir)
  • Neyðarlínan – 112 🚨 Einungis fyrir neyðartilvik – ekki til almennra upplýsinga
Skjámynd 2025 03 28 121436

Bensínlaus

Skjámynd 2025 03 28 120347

Rafmagnslaust

Skjámynd 2025 03 28 121131

Netlaust